آشنایی با انواع سرم و کاربرد و نکات پرستاری آنها

Drag to rearrange sections
Rich Text Content

 

 

انواع سرم ها ؛ موارد مصرف و نکات پرستاری آن

سرم ها جزو مواد دارویی هستند که دارای ترکیباتی متفاوت بوده و هر کدام از آنها برای بیماری خاصی مورد استفاده قرار می گیرند. سرم ها دارای ترکیبات آمینو اسیدی، کربوهیدراتی، الکترولیتی و …. می باشند.

در طبقه بندی محلول های تزریقی ترکیب شیمیایی و غلظت اسمزی محلول اهمیت دارد و تقسیم بندی آنها بر همین اساس انجام می گیرد. همراه ما باشید.

 

– انواع محلولهای کریستالوئیدی : 

محلول های ایزوتونیک

محلول های ایزوتونیک اسمولاریته حدود ۳۱۰ میلی اکی والان در لیتر دارند که مشابه اسمولاریته پلاسما (۳۰۰ میلی اکی والان در لیتر) است. مایعات و محلولهای ایزوتونیک سبب افزایش حجم مایع خارج سلولی ECF می شوند. محلولهای ایزوتونیک عبارتند از : دکستروز ۵ درصد در آب (۵% D/W) ، محلول رینگر ، محلول کلرور سدیم ۹/.% ( N/S) ، محلول رینگر لاکتات (RL) ، محلول قندی نمکی D/S 5%

 

سرم ِD/W5%

 سرم دکستروز یک محلول ایزوتونیک کربوهیدرات (قند) است که گلوکز (قند) به عنوان حل شونده در آن وجود دارد.

زمانی که این محلول جذب می‌شود، گلوکز معمولا به سرعت توسط سلول‌ها برای مصرف انرژی برداشت می‌شود؛ در نتیجه فقط آب باقی می‌ماند که یک محلول هیپوتونیک است.

نکته جالب در مورد سرم دکستروز واتر  این است که قادر به تامین انرژی معادل ۱۷۰ کالری بر لیتر است؛ در نتیجه معمولا برای بیماران دیابتی که به دلایل مختلفی از طریق دهان چیزی نمی‌خورند، استفاده می‌شود.

سرم دکستروز برای بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی، مشکلات قلبی و افرادی که در معرض خطر بالای افزایش فشار درون جمجه‌ای هستند، منع مصرف دارد؛ زیرا گاهی اوقات منجر به افزایش مایعات در بیماران قلبی و کلیوی و ادم مغزی (در افراد مبتلا به مشکلات فشار درون جمجه‌ای) می‌شود.

سرم رینگر لاکتات

سرم رینگر یک محلول کریستالی ایزوتونیک و حاوی سدیم کلرید، پتاسیم کلرید، کلسیم کلرید و سدیم لاکتات در آب استریل است.

سرم رینگر بیشترین شباهت را به غلظت‌های سرمی و پلاسمایی بدن دارد و به ویژه برای افرادی که دچار سوختگی یا کاهش حجم خون ناشی از تغییر مایعات شده‌اند، گزینه‌ای مناسب است.

سرم رینگر برای بیماران مبتلا به مشکلات کبدی منع مصرف دارد؛ زیرا در این بیماران، کبد نمی‌تواند به طور موثری لاکتات را فرآوری کند. 

سرم رینگر

رینگر از جمله محلول های الکترولیتی است . بدنبال تزریق محلول های قند نمکی و نرمال سالین ، مقداری از نیازهای تغذیه ای و الکترولیتی بیماران تامین می گردد اما تزریق اینگونه محلول ها با تشدید دیورز بعلت دفع پتاسیم از طریق ادرار ، بیماران را در معرض هیپوکالمی قرار می دهد. اما سرم رینگر ، علاوه بر دارا بودن Nacl به مقدار مشابه حاوی مقداری K+ و Ca++ با غلظت ایزوتونیک است. در واقع رینگر ، نرمال سالینی است که مقدار ی پتاسیم و کلسیم به آن افزوده شده است . اگر فعالیت کلیوی مختل نشده باشد ، این فرآورده برای جایگزین کردن حجم مایع مناسب است.

موارد مصرف سرم رینگر:

  1. جایگزینی الکترولیتها در مواردی که از دست دادن یون کلر بیش از یون سدیم باشد (گاستروآنتریت)
  2. در تغذیه پارنترال کوتاه مدت همراه سایر محلول ها
  3. درمان دهیدراتاسیون ناشی از اسیدوز دیابتی
  4. جایگزینی مایعات از دست رفته حین عمل جراحی در صورت نبودن محلول های مناسب
  5. به منظور جلوگیری از هیپوکالمی ناشی از سرم تراپی با سایر محلول ها و هیپوکالم ناشی از مصرف دیورتیک ها
  6. در شوک هیپوولمی بر سایر محلول های قندی نمکی ارجحیت دارد.

نکات پرستاری به هنگام مصرف رینگر:

– در نارسائی کلیه استفاده از این محلول ممنوع است.

– مصرف آن در هیپرناترمی ممنوع است.

– جهت جبران هیپوکالمی از رینگر به تنهائی نمی توان استفاده نمود و می بایست از محلول های هیپرتونیک کلرور پتاسیم با دوز تجویزی پزشک به رینگر اضافه نمود

– افزودن محلول هیپرتونیک بیکربنات سدیم به داخل رینگر ممنوع است ( کلسیم با بیکربنات تشکیل رسوب می دهد).

 

سرم نرمال سالین

 

 این سرم، یکی از رایج‌ترین انواع سرم های وریدی است؛ زیرا در جبران کم آبی ناشی از استفراغ، اسهال، خونریزی یا حتی شوک مورد استفاده قرار می‌گیرد. هم‌چنین سرم نرمال سالین، سرم انتخابی در اقدامات حیاتی احیا است. سرم نرمال سالین تنها محلولی است که برای تجویز فرآورده‌های خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این سرم یک محلول کریستالی ایزوتونیک است که در آن، %۰.۹ سدیم کلرید (نمک) در آب استریل حل شده است.

در برخی مواقع، سرم نرمال سالین با احتیاط مصرف می‌شود یا حتی برای بیماران مبتلا به مشکلات قلبی و کلیوی منع مصرف دارد؛ زیرا سدیم باعث احتباس مایعات در بدن می‌شود که ممکن است فشار اضافی را به قلب و کلیه‌ها اعمال کند.

سرم قندی و نمکی

محلول دکستروز سالین ۵% (D/S) از نظر ترکیبات شیمیایی معادل سرم قندی ۵% دارای گلوکز ، همانند نرمال سالین ۹/.% حاوی کلرور سدیم است. مورد استفاده این محلول در تامین انرژی ، آب و الکترولیتهای مورد نظر بیماران در تغذیه پارنترال و بیماران NPO است. استفاده از این محلول در مسمومیت ها مفید است.

 

سرم یک سوم _ دو سوم

۱/۳ حجم آن نرمال سالین و ۲/۳ حجم آن دکستروز ۵% می باشد. بعلت داشتن قند و کلرور سدیم کمتر نسبت به دکستروز سالین ۵% در بیماران دیابتی کاربرد دارد. با انفوزیون این محلول در حین اعمال جراحی ، بخصوص اطفال از خطر احتباس سدیم مصون خواهند بود. در هنگام انفوزیون این محلول در بیماران با نارسائی قلبی، کلیوی و کبدی بیماران بدقت از نظر افزایش فشار خون و ادم حاد ریه بررسی کنید.

 

محلولهای هیپرتونیک:

محلولهای تزریقی هیپرتونیک موجود عبارتند از : D/W10% —- محلول قندی ۲۰%،۵۰% —– مانیتول ۱۰%،۲۰%

نکات قابل توجه در استفاده از این محلول ها عبارتست از:

  1. تزریق دکستروز ۵۰% در مدت ۵ دقیقه می تواند کرامپ عضلانی بیماران همودیالیزی و اورمیک را رفع کند
  2. برای درمان سریع هیپوگلیسمی از تزریق دکستروز ۵۰ درصد بصورت داخل وریدی استفاده می شود.
  3. تزریق محلولهای قندی هیپرتونیک در بیمارانی که دچار آنوری هستند ( و غیر دیالیزی هستند) ممنوع است.
  4. در هموراژی داخل جمجمه و خونریزی اسپاینال ، استفاده از محلول های قندی قندی محدودیت دارد.
  5. از نشت محلول به بافت اطراف ورید جلوگیری کنید زیرا موجب سفتی و نکروز می شود.
  6. محلول های غلیظ دکستروز باید به آهستگی انفوزیون شوند.زیرا ممکن است سبب افزایش قند خون و جابجائی مایعات شود.
  7. ترجیحا” از وریدهای بزرگ مرکزی برای تزریق محلول های قندی غلیظ استفاده شود.
  8. جهت تامین نیازهای کالری بدن از دکستروزهای غلیظ استفاده می شود.
  9. مصرف توام محلولهای قندی و ترانسفوزیئن خون بخصوص از طریق یک کاتتر ممنوع است.
  10. هنگام تجویز محلول های هیپرتونیک قندی انتظار دیورز اسموتیک را داشته باشید.
  11. محلولهای قندی فاقد الکترولیت هستند و بعد از تزریق دیورز ایجاد کرده و سبب هیپو کالمی و هیپو ناترمی می شوند
  12. تشدید دیورز بعد از تزریق این محلولها می تواند منجر به دهیدراتاسیئن شود.
  13. انفوزیون محلولهای قندی منجر به کمبود ویتامینهای گروه B می شود. بهتر است در بیماران N.P.O به مدت طولانی با محلولهای قندی سرم تراپی می شوند ویتامین B کمپلکس به محلولهای قندی اضافه شود.

 

محلولهای هیپوتونیک:

 

سالین نیم غلظت (سرم نمکی ۰٫۴۵%)

سرم نرمال سالین %۰.۴۵ یک محلول کریستالی هیپوتونیک است (بر خلاف سرم نرمال سالین %۰.۹ که ایزوتونیک است) و در آن سدیم کلرید در آب استریل حل شده است.

سرم هاف سالین برای درمان کم آبی سلولی ناشی از بیماری‌هایی از جمله hypernatremia (افزایش سدیم خون) و کتواسیدوز دیابتی طراحی شده است.

سرم نرمال سالین %۰.۴۵ همیشه برای افراد مبتلا به سوختگی، تروما یا بیماری‌های کبدی منع مصرف دارد؛ زیرا باعث کاهش سطح مایعات درون عروقی می‌شود.

تزریق سرم نرمال سالین نصف، باعث حرکت آب از مایع خارج سلولی به مایع بین سلولی می‌شود.

 

توضیحات کامل  در مورد انواع سرم ها را میتوانید در وبسایت موسسه خدمات پرستاری کیان به آدرس اینترنتی www.kianmeds.com  مشاهده کنید و یا با تماس شماره تلفن 02122096805 در ارتباط بوده و اطلاعات کامل را کسب نمایید.

 

 

 

rich_text    
Drag to rearrange sections
Rich Text Content
rich_text    

Page Comments